Një pjesë e raketës Falcon 9 të SpaceX, që kishte mbetur në orbitën hënore që prej vitit të kaluar, është përplasur me shpejtësi të lartë në sipërfaqen e Hënës. Objekti, me përmasa sa një autobus shkolle dhe peshë rreth katër tonë, ishte faza e dytë e raketës që në janar 2025 transportoi drejt Hënës një mjet të kompanisë Firefly Aerospace. Sipas llogaritjeve të ekspertëve, pjesa u përplas në kraterin Ajnshtajn, në anën e largët të Hënës, me një shpejtësi prej rreth 8.690 kilometrash në orë.
Konfirmimi përfundimtar i impaktit pritet të vijë pas analizave të mëtejshme, pasi nuk ka mjete orbitale në pozicion për të regjistruar drejtpërdrejt përplasjen. Shkencëtarët po analizojnë imazhe nga teleskopë të specializuar për të identifikuar renë e pluhurit të ngritur pas impaktit. Ngjarja riktheu shqetësimet për grumbullimin e pakontrolluar të mbeturinave hapësinore.
SpaceX sqaroi se përplasja ishte e paqëllimshme. Ndryshe nga misionet që kthehen në Tokë dhe ku fazat e raketave digjen gjatë rihyrjes në atmosferë, ky mision hënor kërkoi më shumë shtytje, dhe komponenti mbeti në hapësirë si mbetje orbitale. Astronomët kishin parashikuar që në fillim të vitit se pjesa kishte hyrë në një orbitë që do ta çonte në mënyrë të pashmangshme drejt Hënës. Sipas Julianna Simon, menaxhere programi në SpaceX, kombinimi i forcave gravitacionale dhe aktivitetit diellor ndikoi në devijimin e trajektores së saj deri në përplasjen me sipërfaqen hënore.
Ngjarja është e rrallë, por është krahasuar me incidente të mëparshme si përplasja e një rakete kineze në vitin 2022 dhe impaktet e kontrolluara të NASA-s për qëllime shkencore. Ajo ka nxitur debatet për menaxhimin e mbeturinave hapësinore dhe nevojën për masa më të mira për të parandaluar kërcënime ndaj objektivave hënorë.
Çështja merr rëndësi të shtuar derisa NASA përgatitet të ndërtojë një bazë në Hënë dhe të rikthejë astronautët në sipërfaqen e saj në kuadër të programit Artemis, duke bërë mbrojtjen e infrastrukturës hapësinore nga mbeturinat orbitale një prioritet gjithnjë e më të madh.
