Këshilli i Evropës, në një draft-raport 9-faqësh për Shqipërinë të siguruar nga Top Channel, kërkon që çdo ndryshim i hartës administrative të mos miratohet me nxitim dhe pa konsultime të vërteta me qytetarët dhe komunitetet e prekura. Institucioni vlerëson se çdo variant i reformës territoriale duhet të bazohet fillimisht në një analizë të plotë të reformës së vitit 2015 dhe në konsultime reale, për të shmangur konsultimet vetëm formale në rast se qeveria synon të respektojë afatin e njoftuar për zbatimin e saj në 2026.
Raporti paralajmëron rrezikun që pushteti vendor të jetë i përfshirë vetëm në fazën përfundimtare të vendimmarrjes, gjë që mund t’i lërë njësitë e qeverisjes vendore me kohë të kufizuar për t’u përgatitur dhe pa mundësi për të kontribuar në mënyrë domethënëse me propozime. Deri tani, vërehet se pushteti vendor ka pasur një rol të kufizuar në procesin e përgatitjes së reformës, dhe konsultimet mund të mbeten formale nëse ndjeket ritmi i vendosur.
Raporti gjithashtu ngre shqetësime lidhur me shpërndarjen e kompetencave midis nivelit qendror dhe atij vendor. Edhe pse diskutohen krijimi i bashkive më të mëdha, një pjesë e rëndësishme e shërbimeve publike — si menaxhimi i mbetjeve, furnizimi me ujë dhe arsimi — vazhdojnë të kontrollohen nga pushteti qendror, duke kufizuar aftësinë e bashkive për të zbatuar vendime dhe për të ofruar shërbime në mënyrë autonome. Për pasojë, raportuesit theksojnë se dobësitë e disa bashkive nuk duhet të përdoren si justifikim për t’u hequr më shumë kompetenca.
Dokumenti nënvizon gjithashtu se reforma nuk duhet të fokusohet vetëm te numri i bashkive apo te kufijtë administrativë. Duhet rishikuar edhe roli i qarqeve, pasi në formën aktuale ato nuk përmbushin kriteret për t’u konsideruar njësi të vërteta të vetëqeverisjes vendore. Në përfundim, Këshilli i Evropës kërkon procedura të kujdesshme, analiza të thella dhe konsultime reale përpara marrjes së vendimeve për reformën territoriale.
