Një vlerësim i fundit mbi politikën, sigurinë dhe sundimin e ligjit në Shqipëri evidenton përparime në disa fusha, por ngrit shqetësime për korrupsionin, transparencën institucionale dhe nevojën për reforma të mëtejshme. Sipas OSAC, ciklet zgjedhore të fundit kanë qenë më të balancuara dhe më të qeta se më parë, dhe zgjedhjet parlamentare të 2025-s u zhvilluan përgjithësisht në një atmosferë të qetë, megjithëse u raportuan raste të izoluara parregullsish që, sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, nuk ndikuan në rezultatin përfundimtar. Një mision i përbashkët i OSBE-së, Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës dhe Parlamentit Evropian kërkoi një reformë të plotë zgjedhore.
Problematikat e evidentuara përfshijnë përdorimin e burimeve publike nga partia në pushtet gjatë fushatave, gjuhën përçarëse të dy partive kryesore, mungesën e transparencës në financimin e fushatave dhe mbulimin e pabalancuar mediatik ndaj partive më të vogla. Shqipëria pritet të zhvillojë zgjedhjet vendore në 2027 dhe parlamentare në 2029.
Protestat dhe demonstratat janë fenomen i zakonshëm; shumica zhvillohen paqësisht, por në të kaluarën ka pasur episode dhune. Bulevardi “Dëshmorët e Kombit” në Tiranë është një vend i përdorur shpesh për protesta. Pas zgjedhjeve 2025, grupet opozitare zhvilluan protesta të mëdha që në disa raste bllokuan bulevardin dhe u shoqëruan me përdorim të molotovëve dhe mjeteve piroteknike. Protestat e fundit nisën si mjedisore e më pas u zgjeruan me akuza për korrupsion dhe në disa raste degjeneruan në përplasje.
Në fushën e sigurisë, Ministria e Brendshme mbikëqyr Policinë e Shtetit dhe Gardën e Republikës, ndërsa Forcat e Armatosura janë nën Ministrinë e Mbrojtjes; autoritetet civile ruajnë kontroll efektiv mbi strukturat e sigurisë. Sidoqoftë, institucionet e zbatimit të ligjit vazhdojnë të ndikohet nga korrupsioni, mungesa e koordinimit, shkëmbimi jo i mjaftueshëm i informacionit dhe një sistem drejtësie ende në zhvillim.
SPAK-u ka një rol të rëndësishëm, ndjek raste komplekse për korrupsion dhe krim të organizuar dhe bashkëpunon me partnerë ndërkombëtarë; megjithatë raporti evidenton se personat me ndikim politik ose ekonomik herë pas here shmangin përgjegjësinë. Investitorët e huaj identifikojnë si pengesa korrupsionin në administratë dhe sistemin gjyqësor, mungesën e transparencës në prokurime, ekonominë informale dhe zbatimin jo të plotë të kontratave. Raporti përmend gjithashtu korrupsionin në sistemin e burgjeve, veçanërisht lidhur me aksesin në punë dhe programe lehtësuese për të dënuarit.
