Lituania dhe Estonia u prezantuan në samitin e NATO-s si pjesë e “klubit të 5%”, grup simbolik i vendeve që kanë arritur ose tejkaluar objektivin për të shpenzuar 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen. Presidenti i Lituanisë, Gitanas Nausėda, shfaqej me një karficë në xhaketë me mbishkrimin “5% Club”, të cilën ia tregoi Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, gjatë ceremonisë së mirëseardhjes në samit. Ministri i Jashtëm i Estonisë, Margus Tsahkna, dhe homologu i tij lituanez, Kęstutis Budrys, promovuan pjesëmarrjen në këtë “klub” përmes postimeve në rrjetet sociale.
Sipas projeksioneve të NATO-s për vitin 2026, Lituania parashikohet të shpenzojë 5.33% të PBB-së për mbrojtjen, duke u renditur e para mes vendeve anëtare. Estonia vlerësohet e dyta me 5.10%. Letonia renditet e treta me 4.92%, ndërsa Polonia vjen e katërta me 4.68%. Të dhënat e projeksionit reflektojnë ndryshimet në nivelin e shpenzimeve ushtarake brenda aleancës për periudhën e ardhshme.
Vendet e krahut lindor të NATO-s, përfshirë Lituaninë dhe Estoninë, kanë rritur ndjeshëm investimet ushtarake. Rritja e këtyre shpenzimeve lidhet në artikull me afërsinë e këtyre vendeve me Rusinë dhe me situatën e sigurisë në rajon, që sipas tekstit ka nxitur shtimin e buxheteve të mbrojtjes.
Në kontrast me këto rritje, Spanja vazhdon të jetë ndër vendet me shpenzimet më të ulëta për mbrojtjen brenda aleancës, me vetëm 2% të PBB-së të dedikuara për këtë qëllim. Ky nivel shpenzimesh e ka vendosur Spanjën në qendër të kritikave të Presidentit amerikan Donald Trump gjatë samitit. Artikulli përmend këtë kundërvënie midis vendeve të krahut lindor dhe disa anëtarëve me buxhete më të ulëta, pa shtuar shpjegime të mëtejshme mbi ndikimet konkrete.
