Presidenti polak Karol Nawrocki i hoqi më 19 qershor 2026 në platformën X Volodymyr Zelenskyt Urdhrin e Shqiponjës së Bardhë, dekoratën më të lartë shtetërore të Republikës së Polonisë, duke përmbushur kërcënimin e bërë disa javë më parë lidhur me emërtimin e një njësie ushtarake ukrainase “Heronjtë e UPA-së”. Vendimi shkaktoi reagime të ashpra në Kiev; Zelensky e ktheu dekoratën dhe publikoi foto që e tregojnë dërgimin e saj përsëri në Varshavë përmes një shërbimi postar privat, duke falënderuar gjithashtu Poloninë për mbështetjen e deritanishme. Në një intervistë televizive ai akuzoi Nawrockin se veproi për arsye parazgjedhore dhe krahasoi taktikat me ato të Viktor Orbánit.
Reagimi politik në Ukrainë ishte pothuajse unanim: tre nga katër ish-presidentët e gjallë—Leonid Kuçma, Viktor Jushçenko dhe Petro Poroshenko—i kthyen dekoratat polake; kreu i Zyrës së Presidentit Kirilo Budanov dhe ministri i Jashtëm Andriy Sibiga vepruan njësoj. Sibiga paralajmëroi një “përgjigje reciproke” dhe akuzoi Nawrockin se po priste duartrokitje nga Moska. Reagimet u shoqëruan me kritika se asnjë president tjetër nuk duhet t’u diktojë ukrainasve historinë e tyre.
Çështja lidhet me interpretime të ndryshme të Ushtrisë Kryengritëse Ukrainase (UPA). Në Ukrainë UPA përfaqëson rezistencën ndaj regjimit sovjetik dhe zë vend qendror në kulturën e kujtesës; në Poloni ajo lidhet me masakra mbi popullsinë polake në Volhynia që nga viti 1943, ku vlerësohet se u vranë rreth 100,000 civilë, ndërsa hakmarrjet e mëvonshme çuan në vdekjen e deri në 20,000 ukrainas. Në vitin 2016 parlamenti polak i shpalli krimet e UPA-së gjenocid.
Konflikti e ka dëmtuar procesin e përballjes me të kaluarën; vitin e kaluar Zelensky pranoi hapjen e varreve masive të Volynit për zhvarrim, dhe në fillim të qershorit 2026 Ministria e Kulturës tërhoqi miratimet e para për hapjen e këtyre vendeve. Nawrocki paralajmëroi se “ka kufij që nuk duhen kaluar” dhe kërcënoi të bllokojë pranimin e Ukrainës në Bashkimin Evropian, duke argumentuar se Europa nuk mund të pranojë kultin e dhunës.
Veprimi i Nawrockit ka edhe një sfond politik të brendshëm: çështja është bërë temë parazgjedhore, me kritikë të ndjeshme nga e djathta ndaj përfitimeve për ukrainasit në Poloni. Kryeministri Donald Tusk ndodhet në dilemë, pasi duhet të bashkëfirmosë revokimin, ndërsa paralajmëroi se përshkallëzimi i konfliktit do të shkaktojë humbje ekonomike, gjeopolitike dhe reputacionale—përfitues i vetëm, sipas tij, do të ishte Vladimir Putin. Gjatë fundjavës disa intelektualë dhe aktivistë polakë i dhanë Zelenskyt një “Urdhër Civil të së Ardhmes” si shenjë mbështetjeje.
