Në 100‑vjetorin e lindjes së bass‑baritonit Lukë Kaçaj, Teatri i Operas dhe Baletit organizon një koncert homazh të premten, mbrëmjen e 19 qershorit, për të përkujtuar karrierën dhe trashëgiminë e tij. Kaçaj njihej si një nga këngëtarët lirikë të parë shqiptarë, me një zë të rrallë që la gjurmë në historinë e operës shqiptare. Në Rusi ai u krahasua me Shaljapin dhe vlerësohej jo vetëm për vokalin, por edhe për kulturën e tij muzikore, sipas shënimeve të Solen Allës.
Artur Vera dhe Eva Golemi, që kanë marrë mësime përmes nxënësve të Kaçajt ose përvoja të mbajtura në kujtim, sjellin portrete të ndjeshme të mësuesit. Vera citon një shprehje të tij: “kur këndon duhet me e dasht zanin”. Golemi tregon për një orë mësimi dhe për përshtypjen që Kaçaj, një burrë i gjatë dy metra, pati ndaj zërit të saj të ëmbël. Kujtimet nga gjyshërit dhe miqtë e baritonit pasqyrojnë jo vetëm talentin e jashtëzakonshëm artistik, por edhe sfidat personale që ai përjetoi.
I lindur në Malësi të Madhe, Kaçaj kreu Liceun “Illyricum”, ku mësues ishte edhe Gjergj Fishta. Si solist në Teatrin e Operas interpretoi dhjetëra role; roli më identifikues për të ishte Don Bazilio në “Berberi i Seviljes” të Rossinit. Karrierën e tij e ndërpreu dënimi gjatë periudhës së diktaturës, për “agjitacion e propagandë kundër pushtetit popullor”, një masë që i shkatërroi edhe familjen dhe ndikoi në jetën e përditshme.
Ramona Tullumani dhe Eva Golemi rrëfejnë pengjet e Kaçajt, veçanërisht lidhjen e thellë me gruan e tij, Anën. Tullumani përmend dashurinë e madhe që Kaçaj krijoi me të dhe vuajtjet pas daljes nga burgu; sipas saj, ai shkonte, qante dhe kujdesej për varrin e së shoqes. Golemi thekson se për Kaçajn tradhtia dhe vdekja e së shoqes mbetën dhimbjet më të mëdha, të dokumentuara edhe në një film që tregon vizitat te varri i saj.
Përmes muzikës, kujtimeve dhe homazhit, artistët e TOB i kushtojnë këtij zëri të njohur mbrëmjen e 19 qershorit, duke rikthyer për publikun trashëgiminë e tij artistike.
