China ka tejkaluar Rusinë si investitori më i madh i huaj direkt në Azinë Qendrore, sipas të dhënave të Bankës Euroaziatike për Zhvillim (EDB). Investimet e drejtpërdrejta kumulative kineze në rajon kapin mbi 35 miliardë dollarë deri në vitin 2025, ndërsa Rusia sipas presidentit Vladimir Putin ka rreth 20 miliardë dollarë investime kumulative, një shifër që ai e quajti “modeste”. EDB-ja, themeluar në 2006 nga Rusia dhe Kazakistani, nxjerr në pah zgjerimin e pranisë së Pekinit në një rajon tradicionalisht nën ndikimin rus.
Rënia e investimeve ruse që nga 2022 lidhet me kostot ekonomike të pushtimit të plotë të Ukrainës dhe sanksionet perëndimore, ndërsa Kina ka intensifikuar investimet, veçanërisht në sektorin e energjisë. Kina, importuesja më e madhe e energjisë në botë, ka fokusuar kapital në naftë dhe gaz, por gjithashtu po rrit investimet në energji të pastër, përpunim mineralesh dhe infrastrukturë tranziti.
Kazakistani, Uzbekistani dhe Turkmenistani marrin rreth 90% të kapitalit kinez në rajon. Ndër projektet kryesore janë investimi 9.4 miliardë dollarësh i Korporatës Kombëtare Kineze të Naftës në fushën Bagtyyarlyk në Turkmenistan, 2.1 miliardë dollarë nga Sinopec në fushën e naftës Aqtobe në Kazakistan dhe rreth 2 miliardë dollarë nga China Energy në centrale diellore të reja në Uzbekistan. Investimet kineze në Uzbekistan u rritën nga 2.1 miliardë në 10.7 miliardë dollarë gjatë pesë viteve të fundit. Ekonomia e Uzbekistanit mbështetet kryesisht te eksportet e burimeve natyrore, përfshirë arin dhe mineralet strategjike, dhe bujqësinë.
Ekspertja Nargiza Muratalieva tha për Radion Evropa e Lirë se Uzbekistanit i janë siguruar investime kineze në energji dhe prodhim, ndërsa vendi përpiqet të largojë varësinë nga lëndët e para, duke vendosur prioritet tek energjia e rinovueshme dhe modernizimi i rrjetit energjetik. Në Kirgizi dhe Taxhikistan, investimet kineze përqendrohen kryesisht në projekte infrastrukturore dhe energjetike, përfshirë korridoret e transportit, qendrat logjistike dhe hidrocentralet.
Megjithatë, Rusia mbetet partner i rëndësishëm ekonomik dhe strategjik për rajonin: vendet varen nga rrugët e transitit përmes Rusisë dhe nga remitancat e punëtorëve migrantë. Një profesor nga Kujandi vuri në dukje varësinë e familjeve rurale nga remitancat nga Rusia. Zhanibek Arynov thotë se ideja e një rivaliteti mes Moskës dhe Pekinit shpesh ekzagjerohet, sepse vendet e Azisë Qendrore tërheqin investime nga të dyja shtetet, edhe pse “nga perspektiva politike” është më e lehtë të bëhet biznes me Kinën, pasi “qasja e Kinës zakonisht është: ‘biznesi është biznes’”.
