Sipas amendamentit V të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë, që zëvendësoi nenin nr. 7 për përdorimin e gjuhëve, gjuha zyrtare në gjithë territorin e Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe në marrëdhëniet e saj ndërkombëtare është gjuha maqedonase me alfabetin cirilik. Çdo gjuhë tjetër që e flasin së paku 20% e qytetarëve është gjithashtu gjuhë zyrtare me alfabetin e vet.
Almana kushtetuese dhe ligjore për përdorimin e gjuhës shqipe ka pësuar ndryshime gjatë viteve. Versioni i parë, i miratuar në 2008, konsolidonte përdorimin e shqipes në pushtetin lokal. Ligji i ri i miratuar në 2018 dhe i hyrë në fuqi në 2019 ngre nivelin e gjuhës shqipe në statusin e gjuhës zyrtare dhe parashikon përdorimin e saj në të gjitha organet shtetërore.
Ekspertët theksojnë dallimin midis statusit juridik dhe zbatimit praktik. Albana Metaj Stojonavo, profesore asistente e së drejtës civile, thotë se juridikisht ekziston një kornizë ligjore e plotë për zbatimin e gjuhës shqipe në institucione dhe në jetën publike dhe sociale, por zbatimi ka çaluar për shkak të mungesës së vullnetit politik. Ajo vëren gjithashtu se, megjithë statusin e fuqishëm ligjor, sfidat në praktikë nuk janë kryesisht juridike, por politike dhe burokratike, dhe lidhen me një mungesë tolerancë ndëretnike.
Arsim Sinani, profesor i antropologjisë, shprehet se partitë politike kanë përdorur gjuhën shqipe si mjet për të fituar ose humbur pushtetin, dhe se klasa politike maqedonase nuk është e gatshme të bëjë kompromise që të garantojnë barazinë e plotë të shqipes pranë gjuhës maqedonase. Si rezultat, shqipja përballet me pengesa institucionale brenda administratës.
Në praktikë, përdorimi i shqipes duket i kushtëzuar nga prezenca fizike e funksionarëve shqiptarë në institucione: kur ka ministra dhe zyrtarë shqiptarë, gjuha përdoret; kur ato pozita mungojnë, përdorimi i shqipes zvogëlohet apo pasivizohet, sipas vëzhgimeve të ekspertëve.
