Pakti i ri Evropian për Migracionin dhe Azilin, që hyn gradualisht në fuqi më 12 qershor, ndryshon mënyrën e menaxhimit të mbërritjeve në BE duke forcuar kontrollin në kufijtë e jashtëm, përshpejtuar procedurat e azilit dhe krijuar një koordinim më të madh mes shteteve anëtare. Dy shtyllat kryesore janë kontrolle të detyrueshme për të gjithë ata që hyjnë në mënyrë të parregullt dhe shqyrtimi më i shpejtë i kërkesave për azil përmes procedurave kufitare me afate të përcaktuara.
Qeveria greke e përshëndet paketin si një përgjigje më të fortë; ministri Thanos Plevris e konsideron atë një mjet të domosdoshëm për mbrojtjen e kufijve dhe për forcimin e procedurave të kthimit, duke paralajmëruar masa më të ashpra në rast të rritjes së presionit migrator, siç ilustrohet nga rreth 600 mbërritje brenda një dite në Kretë. Një element qendror është kontrolli paraprak: verifikim identiteti, kontroll shëndetësor, vlerësim sigurie dhe mbledhje të dhënash biometrike përpara regjistrimit zyrtar.
Zgjerimi i sistemit Eurodac do të mundësojë mbledhjen më të gjerë të të dhënave biometrike dhe monitorimin e lëvizjeve brenda BE-së. Drejtori i Shërbimit Grek të Azilit dhe kryetar i bordit të EUAA-së, Marios Kaleas, thotë se Greqia është më e përgatitur se më parë, duke kaluar nga një model fragmentar në një sistem më të organizuar pritjeje, identifikimi dhe kontrolli; megjithatë, zbatimi kërkon personel shtesë, sisteme moderne informacioni dhe bashkëpunim të ngushtë institucionesh.
Pakti synon të reduktojë vonesat e gjata në procedurat e azilit: kërkesat qartësisht të pabazuara do të shqyrtohen dhe përfundojnë brenda 12 javësh. Në shumë raste aplikantët do të qëndrojnë në qendra të kontrolluara pranë kufijve deri në përfundim të procesit; ata me gjasa përfitimi do të transferohen në struktura të hapura, ndërsa të tjerët mund të mbeten në qendra të mbyllura deri në kthim. Kaleas thekson se shpejtësia nuk duhet të dëmtojë cilësinë e vendimmarrjes: “Një sistem funksional azili duhet të jetë njëkohësisht i shpejtë, i drejtë dhe i sigurt nga pikëpamja ligjore.”
Pakti ka ngjallur debate: organizatat e të drejtave të njeriut shqetësohen për afatet e shkurtra, ndërsa autoritetet theksojnë nevojën për efikasitet. Zgjerimi i përdorimit të biometrikës ngre shqetësime për privatësinë, por autoritetet premtojnë kufizim dhe kontroll sipas ligjit evropian të mbrojtjes së të dhënave. Çështja e shpërndarjes së barrës mes vendeve mbetet e hapur, dhe suksesi varet nga kontributi i shteteve të tjera me zhvendosje, financë dhe ndihmë operative.
