Komisioni Evropian konfirmoi të hënën se nuk ka marrë ndonjë vendim formal për ngrirjen e mjeteve financiare nga Plani i Rritjes i BE-së për Serbinë. “Nuk ka asnjë vendim për t’i ngrirë fondet apo diçka të tillë”, tha zëdhënësi i Komisionit, Markus Lammers. Ai sqaroi se Komisioni vlerëson vazhdimisht nëse përmbushen kushtet për mbështetje sipas instrumenteve financiare të BE-së, dhe se kjo vlerësim është pjesë e zbatimit normal ndërsa aplikohen kërkesat për pagesë. Lammers përsëriti shqetësimet e institucioneve evropiane lidhur me miratimin e ligjeve gjyqësore dhe deklaroi se Serbia pritet të zbatojë plotësisht mendimin e Komisionit të Venedikut mbi këtë legjislacion.
Komentet e tij erdhën pas deklaratës më 30 prill të komisionares për Zgjerim, Marta Kos, e cila tha se Komisioni kishte ndalur shpërndarjen e fondeve për shkak të ligjeve gjyqësore kontroverse. “Për momentin i kemi pezulluar të gjitha pagesat nga Plani i Rritjes, sepse Serbia ka shënuar regres në fushën e drejtësisë, dhe derisa ta përmirësojë këtë, nuk do të mund të marrë mbështetje financiare nga BE-ja”, tha Kos. Ligjet e diskutueshme, të njohura si “ligjet e Mërdiqit”, u miratuan në janar dhe, sipas BE-së, përbëjnë një hap prapa në procesin e integrimit të Serbisë. Kos kishte paralajmëruar më parë se këto ligje kufizojnë pavarësinë e gjyqësorit.
Më 24 prill, Komisioni i Venecias vlerësoi se ndryshimet e fundit në paketën e ligjeve për gjyqësorin në Serbi kishin hequr mbrojtjet e autonomisë së prokurorisë dhe i dha Serbisë nëntë rekomandime për të eliminuar mangësitë. Bashkimi Evropian kërkon që Serbia të zbatojë plotësisht të gjitha rekomandimet e Komisionit të Venecias dhe të pezullojë zbatimin e ligjeve deri në ndryshimin e tyre.
Nga fondet e Planit të Rritjes, Serbia ka të drejtë në 1.588 miliard euro për periudhën 2024–2027, një shumë që përfshin grante dhe kredi dhe paguhet dy herë në vit bazuar në përparimin. Në janar, Serbia mori 61.1 milionë euro nga kësti i parë, pasi kishte përmbushur vetëm tre nga shtatë reformat e planifikuara, në vend të 112 milionë eurove të parashikuara. Me parafinancimin prej 7% të ndarë, shuma totale që Serbia ka marrë deri më tani është 167.59 milionë euro. Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor është iniciativë e BE-së, miratuar në fund të vitit 2023, dhe institucionet evropiane kanë ndarë gjithsej gjashtë miliardë euro për programin 2024–2027.
