Teksti përshkruan një deformim të thellë strukturor të shtetit, ku institucioni nuk shërben qytetarit, por përdoret nga një kastë e ngushtë si mjet kontrolli, dhe legjitimiteti formal është bosh. Ndryshimi i vitit 1990 paraqitet jo si revolucion real, por si një riciklim që la në pushtet të njëjtën logjikë: ata që do duhej të përgjigjeshin për të shkuarën u shndëruan në arkitektë të një rendi të ri, ndërsa instinkti i vjetër i kontrollit, manipulimit dhe kapjes së burimeve u ruajt.
E drejta e pronës, themelore për funksionimin e shtetit, u kthye në instrument grabitjeje: pronarët u bënë “ish-pronarë” dhe uzurpatorët u legalizuan, duke çuar në pasiguri, mungesë investimesh dhe zhvillimi të bllokuar. Grabitja u sofistikua më tej përmes koncesioneve, partneriteteve publike-private, privatizimeve selektive dhe licenceve të dhëna me dore, duke përqendruar pasuritë natyrore, portet, aeroportet dhe tokën tek një oligarki që përfiton pa prodhuar.
Drejtësia përshkruhet si teatër pa përmbajtje: përdoret si armë politike dhe si mburojë për të fuqishmit. Pavarësisht reformave dhe premtimeve, qytetari i zakonshëm nuk gjen drejtësi, ndërsa të fuqishmit gjithmonë gjejnë rrugëdalje. Korrupsioni nuk shihet si devijim, por si vetë sistemi i lidhjes mes politikës, ekonomisë, krimit dhe administratës: politika nxjerr ligje për klientët; biznesi financon politikën për privilegje; administrata zbaton urdhra për të mbijetuar. Në mungesë të një elite që sfidon këtë rrjet, ndryshimi nuk vjen; ndodh vetëm rotacion brenda të njëjtës kastë.
Pasojat shoqërore përfshijnë shkatërrimin e besimit tek institucionet dhe tek idea e shtetit, duke çuar në apati, emigrim ose adaptim ndaj sistemit. Urbanistika reflekton këtë kapje: ndërtime pa plan, betonizim dhe shkatërrim i hapësirave publike, ku pastrimi i parave realizohet përmes ndërtimit dhe çdo metër katror shitet për fitim të shpejtë.
Pyetja përfundimtare është nëse ekziston ende kapaciteti për të ndërtuar një shtet të së drejtës. Teksti argumenton se tre shtyllat — prona, besimi dhe ligji — janë rrëzuar dhe pa rikthimin e tyre, pa çlirimin e drejtësisë dhe pa thyerjen e lidhjeve midis politikës dhe korrupsionit, Shqipëria do të mbetet një shtet me formë pa përmbajtje.
