Ilir Demalia publikoi kopertinën e librit “Strategjia e Bashkimit Shqiptar”, në të cilin kishte një dedikim nga akademiku Rexhep Qosja, i cili u nda nga jeta sot. Në kujtimet që ndau për veprën dhe figurën e Qosjes, Demalia e cilëson atë si një model të antikonformizmit dhe një mjeshtër të mendimit, që i përket “panteonit të mendimit dhe vetëdijes kombëtare”.
Demalia sjell përvojën nga viti 1988 në Beograd, kur në ballafaqimin mes Akademisë së Shkencave të Kosovës dhe asaj të Serbisë, fjala e Qosjes u shndërrua në argument dhe kufi: logjika e tij e detyroi palën tjetër të tërhiqej nga vazhdimi i takimit në Prishtinë. Ai e përshkruan atë si një fitore të mendimit mbi presionin dhe thekson rolin e tij në mbrojtjen e së vërtetës dhe kërkimin e zgjidhjeve, edhe kur kjo kërkonte guxim përballë kohës dhe rrymave.
Demalia citon një pjesë të vlerësimit të tij: “Pa asnjë hezitim, ai i përket panteonit të mendimit dhe vetëdijes kombëtare. Ky ishte misioni i tij: të thoshte të vërtetën, ta mbronte atë dhe të kërkonte zgjidhje, edhe kur kjo kërkonte guxim përballë kohës dhe rrymave.” Sipas tij, Qosja ishte modeli i mendimtarit që nuk përkulet, i idealistit që nuk dorëzohet dhe i rilindasit modern, që e sheh kombi si një projekt të përhershëm shpirtëror dhe politik.
Demalia përmend ndikimin letrar të Qosjes në vitet ’80, duke veçuar romanin “Vdekja më vjen prej syve të tillë”, i cili, thotë ai, lexohej me një frymë nga rinia studentore në qytete si Tiranë, Shkodër, Durrës dhe Elbasan, si dëshmi se fjala e tij arrinte “aty ku lind ndërgjegjja”. Po ashtu, vepra “Zgjidhja e çështjes kombëtare shqiptare” përmendet si një testament politik dhe intelektual dhe si udhërrëfyes për shqiptarët në këtë shekull, ku pyetjet ndryshojnë por thelbi mbetet i njëjtë.
Demalia përfundon duke e përshkruar Qosjen si një “Diogjen shqiptar” — një kërkues të së vërtetës, i pamëshirshëm ndaj hipokrizisë dhe i përkushtuar ndaj arsyes dhe dinjitetit — dhe i thotë lamtumirë: “Lamtumirë, mjeshtër i mendimit. Fjala jote mbetet”.
