Autori vë në dukje një vijimësi midis strategjisë së delegacionit shqiptar të vitit 1924 dhe zhvillimeve bashkëkohore në Maqedoninë e Veriut, ku suksesi varet nga ndërveprimi i tre elementeve: vetëdija dhe artikulimi i komunitetit, angazhimi i shtetit amë dhe mbështetja e faktorëve ndërkombëtarë. Delegacioni i 1924-s, veç përfaqësimit institucional, shfaqej si projekt diplomatik i ndërtuar mbi nxitjen e iniciativës nga poshtë dhe legjitimimin e ndërhyrjes nga lart. Kërkesat për përdorimin e abetares kombëtare dhe që iniciativa e hapjes së shkollave shqipe të vinte nga vetë popullata konsideroheshin si doktrinë politiko-diplomatike: aktivizimi i vetëdijes kolektive do të krijonte bazën për ndërhyrje ndërkombëtare, duke iu referuar konventave për të drejtat e pakicave.
Një shekull më vonë, e njëjta logjikë pasqyrohet në rastin e abetares mbarëkombëtare. Pranimi i donacionit nga autori, si ish-drejtor i Institutit të Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve, dhe kryerja e procedurave institucionale ilustronin që kushtet formale për shpërndarje ekzistonin, por mungesa e momentit politik dhe vonesat e faktorëve të brendshëm e bllokuan procesin. Kthesa erdhi kur angazhimi diplomatik i ambasadorit të Shqipërisë në Shkup, Denion Meidani, mundësoi shpërndarjen e abetares në fillim të vitit shkollor, duke materializuar një kërkesë të gjatë dhe krijuar një përkim simbolik me iniciativën e vitit 1924.
Paralelisht, artikulimi nga poshtë shfaqet te protestat studentore për zhvillimin e provimeve të jurisprudencës në gjuhën shqipe. Studentët transformuan një të drejtë të garantuar kushtetueshëm nga Marrëveshja e Ohrit, por të pakryer, në çështje me rezonancë shoqërore dhe ndërkombëtare. Mbështetja e ambasadave dhe përfaqësuesve të Bashkimit Evropian e internacionalezi kërkesën, duke ushtruar presion mbi institucionet shtetërore.
Autori vëren se dinamika e brendshme politike shqiptare shpesh karakterizohet nga fragmentim, që ka krijuar një “labirint politik” dhe një vakuum të shfrytëzuar nga qeverisja për të relativizuar standardet e arritura, përfshirë përdorimin institucional të gjuhës shqipe. Përfundimisht, theksohet se vetëm përmes artikulimit të qartë të kërkesave dhe koordinimit të faktorëve përkatës — komunitetit, shtetit amë dhe aktorëve ndërkombëtarë — mund të arrihet njohja dhe zbatimi real i të drejtave gjuhësore.
