Koment nga Timoni.al
Ka një situatë që po zien prej vitesh, por që sot po shpërthen në mënyrë të hapur: tregu i qumështit në Shqipëri. Në qendër të këtij debati është Lufra, një nga kompanitë më të mëdha të industrisë, e cila prej kohësh akuzohet nga fermerët për një realitet të hidhur: qumështi i fshatit po hidhet në kanal, ndërsa raftet mbushen me produkt industrial të importuar ose të përpunuar ndryshe nga ajo që qytetari mendon se po blen.
Dhe këtu nis zemërimi i madh.
Si është e mundur që një vend i tërë bujqësor si Shqipëria, ku lopët mjelin çdo ditë në Lushnje, Fier, Myzeqe, të arrijë në pikën ku fermeri nuk ka ku ta shesë qumështin? Si është e mundur që djersa e tij të mos vlejë as sa çmimi i një shisheje uji?
Fermerët flasin për presion ekonomik, për çmime të ulëta poshtë çdo logjike tregu, për qumësht të derdhur nëpër kanale. Dhe ndërkohë, tregu nuk ndalet. Produkti vazhdon të shitet. Konsumatori vazhdon të blejë.
Këtu lind pyetja që askush nuk po e mbyll dot më:
Kush po e kontrollon realisht këtë zinxhir? Dhe pse kontrolli duket i dobët pikërisht aty ku rrezikohet shëndeti i qytetarëve?
Sepse qumështi nuk është mall luksi. Është ushqim bazë. Është ajo që pinë fëmijët çdo mëngjes. Është ajo që familjet shqiptare besojnë se është e sigurt. Dhe kur mbi këtë krijohet mjegull, atëherë problemi nuk është më ekonomik – është social dhe shëndetësor.
Dhe kjo është pjesa që e bën situatën edhe më të rëndë: kur akuzat përsëriten për vite dhe asgjë nuk ndryshon, problemi nuk është më individual – është strukturor.
Njerëzit pyesin hapur:
- Pse fermeri shqiptar nuk mbrohet?
- Pse prodhimi vendas nuk ka prioritet?
- Pse konsumatori nuk ka transparencë të plotë mbi atë që blen?
- Dhe pse institucionet reagojnë vetëm kur debati shpërthen publikisht?
Në fund, kjo nuk është më histori kompanish. Është histori e një sistemi ushqimor që po krijon një hendek të rrezikshëm mes atij që prodhon dhe atij që konsumon.
Dhe nëse ky hendek vazhdon të thellohet, atëherë dëmi nuk do të jetë vetëm ekonomik.
Do të jetë një humbje më e madhe: humbja e besimit te ushqimi që vendosim në tryezë çdo ditë.
Ka një pyetje që po bëhet gjithnjë e më e zhurmshme në opinion publik: si është e mundur që një kompani e madhe në tregun e qumështit, si Lufra, vazhdon të funksionojë prej vitesh mes akuzash, dyshimesh dhe denoncimesh, ndërkohë që institucionet shtetërore duken sikur mbyllin sytë?
Në një vend normal, industria ushqimore është ndër më të kontrolluarat. Sepse nuk bëhet fjalë për luks, por për shëndetin e përditshëm të qytetarëve. Qumështi nuk është thjesht produkt tregu – është ushqim bazë për fëmijët, për familjet, për çdo shtëpi shqiptare. Dhe pikërisht këtu lind shqetësimi më i madh: kur një produkt bazë vihet në dyshim, shteti nuk ka luksin të heshtë.
Fermerët ndërkohë japin një tablo krejt tjetër: qumështi i lopëve të tyre nuk blihet, çmimi ulet në mënyrë të pashpjegueshme, dhe shpesh prodhimi përfundon i derdhur. Në të njëjtën kohë, në treg qarkullojnë akuza se përdoret më shumë qumësht pluhur sesa qumësht i freskët vendas. Nëse kjo është e vërtetë, atëherë nuk kemi thjesht një debat tregu, por një krizë besimi mbi atë që konsumon çdo familje shqiptare.
Këtu futet edhe dimensioni politik. Deputeti Erion Braçe ka ngritur publikisht shqetësime dhe ka sjellë në vëmendje mesazhe të fermerëve që flasin për presion ekonomik dhe humbje të qëllimshme të prodhimit vendas. Por pavarësisht këtyre sinjaleve, pyetja mbetet e hapur: pse nuk ka ndërhyrje të fortë institucionale?
Nëse një kompani operon për vite të tëra në një treg të ndjeshëm si ushqimi, dhe nëse mbi të rëndojnë dyshime për përbërjen reale të produktit, atëherë shteti ka detyrim të bëjë tre gjëra bazë:
- kontroll të plotë të zinxhirit të prodhimit
- transparencë për konsumatorin
- dhe ndëshkim nëse shkeljet provohen
Por kur këto nuk ndodhin, krijohet një boshllëk i rrezikshëm: besimi i qytetarit shembet.
Dhe aty lind pyetja më e fortë, që njerëzit e thjeshtë e thonë pa filtra:
- A është kjo thjesht paaftësi institucionale?
- Apo një sistem i toleruar ku interesat ekonomike bëhen më të forta se kontrolli shtetëror?
- Dhe nëse ka mungesë kontrolli, kush mban përgjegjësi kur produkti shkon në tryezën e çdo familjeje?
Sepse në fund, kjo nuk është thjesht histori kompanish dhe bilancesh. Është çështje e drejtpërdrejtë e shëndetit publik. Nëse një qytetar blen qumësht dhe nuk e di çfarë po konsumon realisht, atëherë problemi nuk është më tregu – është siguria e jetës së përditshme.
Dhe kjo është pika ku debati nuk mund të mbetet më vetëm politik apo ekonomik. Kjo kërkon përgjigje të qarta, hetim serioz dhe mbi të gjitha një gjë që mungon shpesh: llogaridhënie reale.
