Në vitin 2003, Samiti i Selanikut shënoi një pikë kthese për Ballkanin Perëndimor, kur Bashkimi Evropian i dha këtij rajoni premtimin e anëtarësimit dhe e konsideroi si pjesë të së ardhmes evropiane. Ky angazhim kishte si qëllim stabilizimin e një zone historikisht të trazuar përmes reformave demokratike dhe integrimit në EU. Megjithatë, deri në vitin 2026, vendet e rajonit, përfshirë Shqipërinë dhe Kosovën, janë ende në një “Dhoma e Pritjes” dhe kanë përballur shumë sfida.
Pas Samitit, shtetet e Ballkanit Perëndimor morën iniciativa për reforma dhe përshpejtuan negociatat për Marrëveshjet e Stabilizim-Asociimit, të cilat e ndihmuan për një afrim me normat e BE-së. Në këtë periudhë, BE-ja u përqendrua në zgjerimin e saj me dhjetë vende të tjera, duke shkaktuar lodhje nga zgjerimi që ndali përparimin e premtimeve të Selanikut. Megjithatë, kjo periudhë gjithashtu krijoi mundësi për bashkëpunim rajonal dhe nisma të rëndësishme në infrastrukturë.
Problemet filluan të shfaqen rreth vitit 2010 kur zgjerimi i BE-së u ndal. Krizat e brendshme dhe mungesa e fokusit në Ballkan penguan procesin e integrimit. Kjo çoi në lançimin e Procesit të Berlinit në 2014, një iniciativë që synonte të ruante vrullin e reformave dhe të promovonte bashkëpunimin dhe investimet, edhe pse anëtarësimi i plotë për rajonin mbeti i largët.
Kosova, në veçanti, u përball me vështirësi unike, siç janë mosnjohja nga pesë vende të BE-së dhe një proces të pazgjidhur normalizimi me Serbinë, që kufizoi mundësitë e saj për anëtarësim. Gjatë kësaj periudhe, konkurrenca gjeopolitike, veçanërisht nga Rusia dhe Kina, theksi ishte i fortë në lidhjen e integrimit të Ballkanit me stabilitetin rajonal dhe harmonizimin e politikës së jashtme.
Deri në vitin 2026, Ballkani Perëndimor do të ketë arritur reforma të rëndësishme, megjithatë pengesat strukturore dhe politike, si mosnjohja nga disa vende të BE-së, do të mbeten problematike. Përvoja e rajonit nga Selaniku deri tani reflekton një mësim të rëndësishëm: perspektiva evropiane është e besueshme vetëm nëse ka angazhim politik të qartë nga BE-ja. Pasiguria e vazhdueshme ka krijuar një “efekt dhome pritjeje,” duke humbur besimin publik në Bashkimin Evropian.
