Opinion nga Timoni.al
Prej më shumë se një dekade, emri i Bashkim Ulajt është bërë simbol i mënyrës sesi oligarkia ndërtimore ka kapur shtetin dhe ka ndërtuar pasuri marramendëse mbi kurrizin e qytetarëve. Jo sepse drejtësia ka folur përfundimisht, por sepse faktet, tenderët, kontratat dhe skemat e përsëritura e bëjnë të qartë se modeli është një: shteti jep, oligarku merr, ndërsa publiku paguan. Në këtë panoramë, SPAK duket se përballet me provën e tij më të madhe: guximin për të shkuar te rrënjët e skemës dhe jo vetëm te emri që simbolizon përfitimin.
Rasti Thumanë–Kashar është shembulli më i pastër i këtij modeli. Nga një propozim fillestar 245 milionë euro, ai u kthye në një kontratë që do t’i kushtojë qytetarëve 1.307 miliardë euro për 35 vjet. Tarifat e ndaluara u legalizuan, afatet u zgjatën në mënyrë të pashpjegueshme dhe një projekt që duhej të ishte korrektues u shndërrua në një super-kontratë të garantuar për oligarkun. E gjitha kjo mbi një rrugë që ekziston dhe është ndërtuar një herë. Shqipëria do ta paguajë tre herë.
Skandali “DH Albania” e tregon me detaje se si funksionon zinxhiri i përfitimit: kompani fantazmë, dokumente të falsifikuara, tenderë të fituar me mashtrime dhe përgjegjësi zero për përfituesit finalë. Edhe kompania 4 A-M, e lidhur me Ulajn, ka marrë qindra milionë euro me probleme flagrante në dokumente dhe zbatim të projekteve, ndërsa institucionet shfaqen të pafuqishme ose të painteresuara të ndërhyjnë.
Përballë gjithë kësaj, pyetja nuk është më “çfarë ka bërë Bashkim Ulaj?”, por “pse nuk po e prek drejtësia?”. Përgjigjja është më e thellë se emri i një oligarku. Çdo hetim serioz i kësaj skeme të çon te zinxhirë politikë, te firmat e ministrave dhe zyrtarëve, te vendimet që kanë shndërruar koncesionet publike në bankomate private, te mekanizmat që mbajnë gjallë oligarkinë ndërtimore në këtë vend. Prekja e Ulajt hap portën për prekjen e atyre që e ushqyen, e favorizuan dhe e mbrojtën atë.
SPAK e di këtë. Kjo e bën dosjen e Ulajt shumë më të rëndë se çdo emër tjetër, sepse një arrestim i vetëm rrëzon të gjithë modelin e koncesioneve të dekadës së fundit. Prandaj vonesa e SPAK-ut ngre dyshime të mëdha: është çështje presioni? Frike? Apo thjesht mungesë vullneti për të shkuar deri në fund të kësaj afere? Sepse këtu nuk flitet për një individ, por për një sistem të tërë të ngritur mbi heshtjen institucionale.
Ndërkohë, Shqipëria paguan. Paguan për rrugë që ekzistojnë, për kontrata që nuk duhen, për afate që nuk kanë logjikë dhe për oligarkë që nuk njohin kufi. Paguan sepse drejtësia vonon. Paguan sepse heshtja bën dëm më shumë se çdo koncesion.
Dhe kështu, pyetja reale që duhet bërë sot është kjo: a do të ketë SPAK guximin të prekë Bashkim Ulajn dhe gjithë mekanizmin që qëndron pas tij, apo do të vazhdojë të ecë në rrugën e drejtësisë selektive, duke lënë të paprekur skecën që i kushton shqiptarëve miliarda? Derisa kjo pyetje të marrë përgjigje, oligarkia do të vazhdojë të rritet, ndërsa qytetarët do të vazhdojnë të paguajnë faturën e një shteti të kapur.
