Një raport i Anketës Botërore të Riskut nga Lloyd’s Register Foundation rendit Shqipërinë midis dhjetë vendeve më të këqija në botë për ndarjen e mbeturinave shtëpiake. Shqipëria ka një infrastrukturë të dobët për ndarjen dhe riciklimin e mbetjeve, me shumicën e ndarjeve që janë informale.
Sipas raportit, Kosova renditet e treta në këtë listë, pas Bregut të Fildishtë dhe Gabonit, ndërsa Mali i Zi dhe Shqipëria ndajnë vendin e nëntë, me rezultate pak më të mira se disa vende afrikane. Agjencia Kombëtare e Ekonomisë së Mbetjeve (AKEM) raporton se në vitin e kaluar janë gjeneruar 870 mijë ton mbetje, pjesa më e madhe e të cilave nuk menaxhohet siç duhet. Statistikat e vitit 2023 tregojnë se 8% e mbetjeve përfundojnë në natyrë, duke çuar në përhapjen e mbi 70 mijë tonëve mbetje të lëna lirshëm.
Qarku me nivelin më të lartë të mbetjeve të pamenaxhuara është Gjirokastra, me 29.3%, e ndjekur nga Elbasani me 27.4% dhe Kukësi me 27.0%. Klodian Muço, profesor i asociuar i ekonomisë politike, thekson se disa bashki menaxhojnë vetëm 60-70% të mbetjeve, duke pranuar se një pjesë e tyre përfundon në natyrë, duke shkaktuar dëm për qytetarët.
Ekspertët e lidhin nivelin e ulët të menaxhimit të mbetjeve me mungesën e fondeve dhe politikat e gabuara që dekurajojnë qytetarët. Muço shprehet se qeveria ndan shumë para për mjedisin, por shumica shpenzohet për paga dhe dokumentacion, dhe jo për investime të drejtpërdrejta.
Kristi Bashmilli, ekspert mjedisi, thekson se procedurat aktuale për ndarjen e mbetjeve dështojnë të sjellin rezultatet e pritura, duke çuar në mosbesim nga ana e qytetarëve. Megjithëse Shqipëria ka nënshkruar marrëveshje për të reduktuar mbetjet dhe rritur riciklimin, si Marrëveshja e Parisit dhe Agjenda e Gjelbër 2030, ende është larg menaxhimit të duhur të mbetjeve. Muço përfundon se vendi është shumë pas në përmbushjen e detyrimeve mjedisore.
