Më shumë se tre dekada pas rënies së komunizmit në Shqipëri, vetëm 6% e ish të burgosurve politikë dhe familjeve të tyre kanë marrë dëmshpërblim të plotë. Një rast tipik është ai i Gjek Beci, i cili tentoi të arratistej në vitin 1990, por u plagos dhe vëllai i tij u vra nga policia. Pas rënies së regjimit, u prezantua një proces kompensimi, por deri më tani, vetëm një fragment i vogël e ka përfituar atë. Rreth 42,000 shqiptarë të përndjekur politikisht janë në pritje; dy të tretat nuk kanë marrë asnjë kompensim.
Et’hem Fezollari, kryetar i Shoqatës Antikomuniste të Ish të Përndjekurve, akuzoi autoritetet për vonesa. Sipas një raporti të Kontrollit të Lartë të Shtetit, me ritmet aktuale, shlyerja e detyrimeve mund të zgjasë deri në vitin 2052. Vetëm 19% e individëve me aplikime të miratuara kanë marrë kompensimin. Një vajzë që pret përkrahjen financiare për nënën e saj të moshuar thekson se procesi po vonohet me qëllim.
Ministria e Financave pranon se deri në fund të vitit 2024, më pak se gjysma e 52.6 miliard lekëve të akorduar do të disbursohet. Më shumë se 76% e aplikantëve vazhdojnë të presin pagesat. Sipas ligjit, ata që ishin të burgosur apo të internuar kanë të drejtë për dëmshpërblim, por shumë kanë qenë në marrëdhënie me burokracitë dhe mungesën e vullnetit politik.
Ekspertët mendojnë se fondet janë të mjaftueshme për të paguar borxhet, por problemi mbetet mungesa e vullnetit për të realizuar drejtësi reale për të përndjekurit politikë.
