Pak pas orës nëntë të mbrëmjes së të martës në Kiev, sheshet dhe rrugët mbushen me protestues. Mijëra demonstrues qëndrojnë të grumbulluar fort, krah për krah, në sheshin përpara zyrës presidenciale, duke kënduar himnin kombëtar ukrainas.
Shumica e njerëzve që erdhën ishin të rinj – jo vetëm studentë, por edhe ushtarë me uniformë. Shumë prej tyre mbanin postera të pikturuar vetë.
Protesta i referohet Ligjit Nr. 12414, i cili u miratua nga parlamenti ukrainas të martën duke shkaktuar një protestë mbarëkombëtare. Njerëzit dolën gjithashtu në rrugë në qytete si Lviv dhe Odessa – këto janë protestat e para të mëdha kundër qeverisë që nga fillimi i pushtimit rus tre vjet e gjysmë më parë.
Ato vijnë në një kohë kur ushtria e Rusisë po përparon ngadalë përgjatë gjithë vijës së frontit dhe po terrorizon popullsinë civile ukrainase në masë me sulme me dronë çdo natë, shkruan A2 CNN.
Ligji i ri propozon të kufizojë ndjeshëm pavarësinë e Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit (NABU) dhe Zyrës së Prokurorit të Posaçëm (SAPO). Të dy institucionet do të vendosen nën kontrollin e Prokurorit të Përgjithshëm – një person i emëruar nga presidenti. Në kontekstin e gjendjes së jashtëzakonshme, kjo përfaqëson një ndryshim të thellë në pushtet, duke i lejuar qeverisë, të paktën në mënyrë indirekte, të ndikojë në hetimet e korrupsionit.
Shumë protestues shpresonin deri në minutën e fundit se Presidenti Volodymyr Zelenskyy do ta ndalonte ligjin përballë kritikave publike. Por të martën vonë në mbrëmje, faqja e internetit e parlamentit vuri në dukje se Zelenskyy e kishte nënshkruar atë. Në një mesazh video pas mesnatës, ai e mbrojti vendimin. Ai deklaroi se agjencitë antikorrupsion duhet të pastrohen nga ndikimi rus: “Fola me kreun e Byrosë Kombëtare Kundër Korrupsionit të Ukrainës, Prokurorin e Zyrës së Prokurorit të Specializuar Kundër Korrupsionit, Prokurorin e Përgjithshëm dhe Shefin e Shërbimit të Sigurisë së Ukrainës, Diskutuam sfida të ndryshme. Infrastruktura kundër korrupsionit do të funksionojë, por pa asnjë ndikim rus, e gjitha duhet të pastrohet. Dhe duhet të ketë më shumë drejtësi”.
Megjithatë, kritikët si Transparency International e shohin ligjin e ri si një tjetër përpjekje nga qeveria për të dobësuar qëllimisht institucionet e pavarura. Ditët e fundit, agjencia ukrainase e inteligjencës (SBU) ka kryer bastisje kundër zyrtarëve aktualë dhe ish-zyrtarë të antikorrupsionit. Sipas NABU-së, u kryen mbi 70 bastisje, duke prekur 15 punonjës – pa urdhër gjykate dhe bazuar në akuza të paqarta, shkruan A2 CNN.
SBU i justifikoi veprimet e saj duke pretenduar se disa hetues të NABU-së kishin ndihmuar ukrainasit në arratisjen e tyre, dhe një punonjës madje u pretendua se kishte punuar për shërbimin e inteligjencës ruse. Presidenti Zelensky, i cili sipas sondazheve vazhdon të gëzojë prestigj të lartë në Ukrainë, u kritikua drejtpërdrejt vetëm herë pas here gjatë protestave. Shumë më tepër zemërim iu drejtua Andriy Yermak, kreut të zyrës presidenciale. Ai konsiderohet njeriu më i fuqishëm në vend pas Zelensky-t – disa madje e quajnë atë “presidenti në hije”. Përvetësimi i fondeve shtetërore mbetet një problem i vazhdueshëm në Ukrainë. Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit (CPI) i Transparency International e rendit vendin si më të korruptuarin në Evropë – vetëm Rusia ka një performancë më të keqe. Globalisht, Ukraina renditet e 105-ta nga 180 vende.
