LINDJE E MESME- Vetëm disa vende në botë zotërojnë armë bërthamore, si Britania e Madhe, SHBA, Rusia, Kina, Franca, India, Pakistani dhe Korea e Veriut. Izraeli besohet gjerësisht se i ka, por as nuk e konfirmon, as nuk e mohon këtë. Por, pse disa vende lejohen të kenë armë bërthamore, ndërsa të tjerët jo? Përgjigjja gjendet në një marrëveshje të vitit 1968, të njohur si Traktati për Mos-Përhapjen e Armëve Bërthamore (NPT).
Ky traktat lejon vendet të zhvillojnë programe bërthamore civile, por ndalon që më shumë vende të zotërojnë armë bërthamore përveç atyre që tashmë i kanë. NPT-ja është një marrëveshje ligjërisht detyruese dhe shumica dërrmuese e vendeve e kanë nënshkruar, përfshirë edhe Iranin.
Megjithatë, Izraeli, India, Pakistani dhe Sudani i Jugut nuk e kanë nënshkruar këtë traktat, ndërsa Koreja e Veriut është tërhequr prej tij. India dhe Pakistani nuk u njohën si vende me armë bërthamore kur u krijua traktati dhe do të ishin të detyruar të dezarmoheshin nëse do t’i bashkoheshin tani. Sudani i Jugut është një shtet relativisht i ri dhe nuk ka program bërthamor.
Izraeli nuk e ka nënshkruar traktatin sepse ndjek një politikë të “ambiguitetit bërthamor” si taktike kundër kundërshtarëve dhe nuk lejon inspektime në objektet e tij bërthamore, të cilat kërkohen nga NPT-ja. Irani, vendet arabe dhe të tjera prej kohësh kërkojnë që Izraelit t’i ushtrohet presion për të çarmatosur dhe për të qenë transparent në lidhje me programin e tij bërthamor, duke e parë arsenalin e supozuar të Izraelit si një burim tensioni rajonal dhe kërcënim.
Irani gjithmonë ka mohuar se kërkon armë bërthamore dhe nuk zotëron të tilla, megjithëse shumë vende nuk janë bindur nga pretendimet e Iranit për qëllime paqësore. Në vitin 2002 u zbulua se Irani kishte pasur një program sekret bërthamor, i ndaluar nga NPT-ja, gjë që shkaktoi një krizë disa vjeçare dhe që në masë të madhe ka çuar në ngjarjet e sotme./ BBC
