Opinion nga Timoni.al
Në një shtet normal, biznesmeni i madh do të ishte shtylla e buxhetit publik. Në Shqipëri, për fat të keq, biznesmeni i madh shpesh kthehet në vrimën e zezë ku zhduken taksat. Dhe në qendër të këtij debati publik që vlon prej vitesh, qëndron emri i Samir Manes – një emër që për disa përfaqëson “sukses”, por për shumë të tjerë simbolizon modelin e pasurimit në kurriz të shtetit.
Në opinionin publik, Samir Mane akuzohet dhe dyshohet se ka ndërtuar perandorinë e tij ekonomike mbi shmangie masive fiskale, me shifra që përfliten të kalojnë 100 milionë euro taksa të fshehura e të papaguara. Një shumë që për buxhetin e një vendi të varfër si Shqipëria nuk është thjesht shifër – është jetë, është shërbim, është dinjitet i mohuar.
Ky nuk është një tregtar i vogël që gabon në deklarata. Flasim për një njeri që administron një rrjet të gjerë biznesesh: qendra tregtare, resorte luksoze, vila në bregdet, bankë, media, prona strategjike. Një njeri që ka ditur të lulëzojë nën çdo qeveri, me çdo pushtet, me çdo flamur politik. Kur pushtetet ndryshojnë, ai mbetet. Ky është treguesi më i fortë i afërsisë së dyshuar me politikën, një simbiozë e rrezikshme ku biznesi nuk i shërben shtetit, por e përdor atë.
Në vend që të ishte shembull i kapitalizmit të ndershëm – ku fitimi privat shkon paralel me përgjegjësinë publike – ky model perceptohet si biznes grabitqar, që thith gjithçka dhe kthen mbrapsht asgjë. Taksat, që duhet të kthehen në shkolla, spitale, ilaçe, rrugë dhe shpresë, përfundojnë të mbyllura në xhepa privatë, të investuara në luks, beton dhe kulla.
Ndërkohë, mijëra biznese të vogla dhe të mesme mbyllen çdo vit. Ata paguajnë çdo detyrim, çdo taksë, çdo gjobë. Ata nuk kanë mbrojtje politike, nuk kanë “telefonë”, nuk kanë privilegje. Dhe ky kontrast është kriminal në vetvete: i ndershmi falimenton, i dyshuari pasurohet.
Rasti i projekteve strategjike dhe i pronave publike të dhëna me kosto qesharake ngre alarmin më të madh. Tokë shtetërore e marrë pothuajse falas, për t’u shndërruar në kulla dhe pallate luksoze. Ky nuk është investim, ky është transferim pasurie nga publiku te privati, një grabitje e legalizuar që vret çdo ide të barazisë para ligjit.
Dhe këtu lind pyetja që askush nuk po e bën sa duhet:
A është kjo pasuri e ligjshme dhe e ndershme?
A janë hetuar realisht burimet?
A është kontrolluar seriozisht raporti mes fitimeve dhe taksave të paguara?
A po përdoret biznesi si lavatriçe për para politike?
Kur një njeri shfaqet në revista ndërkombëtare si “miliarder”, ndërkohë që shteti i tij nuk ka para për barna onkologjike, kjo nuk është krenari kombëtare – është turp kombëtar. Pasuria që ndërtohet mbi shmangien e detyrimeve nuk është sukses, është vjedhje e maskuar me kostum biznesi.
Shqipëria nuk ka nevojë për biznesmenë që dinë t’i shmangen shtetit. Ka nevojë për biznesmenë që e respektojnë shtetin. Sepse kush nuk paguan taksa, nuk është sipërmarrës – është evazionist i privilegjuar.
Derisa institucionet të guxojnë të hetojnë seriozisht pasuritë e mëdha, derisa të thyhet muri i heshtjes mes politikës dhe oligarkisë, emra si Samir Mane do të mbeten simbol i një realiteti të dhimbshëm:
në Shqipëri pasuria rritet, ndërsa shteti vidhet.
